Аннотация:

Қазіргі білім беру үдерісінде оқушылардың тілдік құзыреттілігін арттыру үшін ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, көрнекі құралдар, интерактивті платформалар және қосымша материалдарды үйлестіре қолдану маңызды рөл атқарады. Мұғалімнің ресурстарды орынды таңдап, оларды сабақ мақсатына сай қолдануы оқушылардың қызығушылығын арттырып, тіл үйрену процесін тиімді әрі нәтижелі етеді. Мақалада практикалық мысалдар мен ұсыныстар келтіріліп, ресурстарды қолданудағы басты қағидалар талқыланады.

Кілтті сөздер: ағылшын тілі, білім беру ресурстары, тиімді пайдалану, ақпараттық технологиялар, оқыту әдістері, интерактивті сабақ, оқушы белсенділігі

Қазіргі таңда білім беру үдерісінде оқытудың сапасын арттыру мақсатында түрлі ресурстарды тиімді пайдалану – басты талаптардың бірі. Әсіресе, шет тілін, оның ішінде ағылшын тілін үйретуде ресурстардың рөлі ерекше маңызды. Өйткені ағылшын тілі – тек грамматикалық құрылымдар мен сөздік қорды меңгеру ғана емес, сонымен қатар тыңдау, сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын қатар дамытуды қажет ететін пән.

Ағылшын тілі сабақтарында ресурстарды тиімді қолдану арқылы мұғалімдер білім беру үдерісін жандандырып, оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыра алады. Мысалы, интерактивті тақта, мультимедиалық бағдарламалар, бейнежазбалар, онлайн платформалар (мысалы: Duolingo, Quizlet, Kahoot, British Council ресурстары) сабақ мазмұнын байытып, шынайы тілдік ортаны құруға көмектеседі. Бұл оқушыларға тілді тек теориялық тұрғыдан емес, өмірде қолдана отырып үйренуге мүмкіндік береді.

Әр оқушының ақпаратты қабылдау тәсілі әртүрлі: біреуі тыңдау арқылы жақсы меңгерсе, екіншісі көрнекілік немесе практикалық әдістер арқылы үйренеді. Сондықтан ресурстардың сан алуан түрін пайдалану оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеріп, әрқайсысына тиімді тәсіл ұсынуға мүмкіндік береді.

Ағылшын тілі – қатынас құралы. Тыңдалым мен айтылымды дамыту үшін дыбыстық жазбалар, подкасттар, бейнелер, сөйлесу симуляторлары үлкен көмек береді. Мұндай ресурстарды сабақ барысында қолдану арқылы оқушылар нақты диалогтерді тыңдап, өз ойларын еркін жеткізуге машықтанады. Сонымен қатар, топтық және жұптық жұмыстарда қолданылатын тапсырмалар оқушылардың өзара қарым-қатынасын дамытады.

Тиімді жоспарланған ресурстар сабақ уақытын үнемдеп, мұғалімнің негізгі мақсатқа шоғырлануына көмектеседі. Мысалы, грамматикалық ережені түсіндіруге арналған қысқа бейнематериал немесе анимациялық ролик мұғалімнің ауызша түсіндіру уақытын азайтады, ал қалған уақытты оқушылардың жаттығу орындауына арнауға болады.

Соңғы уақыттарда орта мектептерде жаңа ақпараттық технологияларды қолдану мәселесі, оның ішінде шет тілдерін оқыту процесінде технологияларды қолдану жиі талқыланып келеді. Шет тілдерін оқытудың негізгі мақсаты – басқа тіл үйренуге дағдыларын қалыптастыру және дамыту, оқушылардың коммуникативтік мәдениетін, қарым-қатынас пен негіз болып табылатын мәдениетаралық өзара әрекеттесу қабілеттерін қалыптастыру. Интернет – халықаралық көпұлтты, кросс-мәдени қоғам, әлемдегі миллиондаған адамдардың электронды қарым-қатынасына негізделген, сонымен қатар пайдаланушылардың саны бойынша ең үлкен жүйе.

Мұғалімнің міндеті – тілді іс жүзінде меңгеруге жағдай жасау, әр оқушы үшін әрқайсысына өзінің белсенділігі мен шығармашылығын көрсете алуына мүмкіндік беретін оқыту әдістерін таңдау.

Ақпараттық жүйе ретінде ғаламтор желісі өз пайдаланушыларына әртүрлілікті ұсынады.

Ақпарат және ресурстар қызметтерінің негізгі жиынтығы мыналарды қамтуы мүмкін:

· электрондық пошта (e-mail);

· телекөпір (usenet);

· бейнеконференция;

· өз ақпаратыңызды жариялау, өз үйіңізді құру мүмкіндігі (homepage) және оны Web-серверде орналастыру;

· ақпараттық ресурстарға қол жеткізу:

· анықтамалық каталогтар (Yahoo!, InfoSeek/UltraSmart, LookSmart, Galaxy);

· іздеу жүйелері (Alta Vista, HotBob, WebCrawler, Excite);

· желіде сөйлесу (Chat)

Интернеттің виртуалды ортасы пайдаланушыларға уақытша және шынайы мүмкіндік беретін, екі тарап үшін де өзекті тақырыптар бойынша байланыс орнатуға көмектесе алады. Практикасыз ағылшан тілінде коммуникативтік және мәдениетаралық құзыреттілікті меңгеру мүмкін емес. Интернет – бұл әлемдегі болып жатқан соңғы оқиғалар туралы ақпарат алудың тамаша құралы. Бұл қызмет түрі жоғары сыныптар үшін өте қолайлы, өйткені ол көлемді оқу мен түсіндіруді қамтиды.

Әлемдегі барлық маңызды газеттердің өздерінің веб-парақтары бар. Мысалы, MEDIA LINKS көптеген басылымдарға сілтемелер ұсынады. Әрине, интернетті грамматикалық, лексикалық дағдыларды дамыту, білімді тексеру секілді тиімді бағдарлама ретінде пайдалануға болады. Ол лексикалық, грамматикалық, фонетикалық жаттығулар, грамматика, IQ тесттері түрлерінің барлығын қамтып өтеді. Мұғалімдер немесе мектеп оқушылары ғаламтор желісінен осындай сайттарды таба алады.

Онлайн платформалар мен цифрлық ресурстарды пайдалану арқылы мұғалімдер оқушыларға интерактивті және қызықты үй тапсырмаларын ұсына алады. Бұл тапсырмалар автоматты түрде тексерілуі мүмкін, нәтижесінде мұғалімнің уақытын үнемдеп, оқушылардың оқу үлгерімін бақылауға мүмкіндік береді.

Ағылшын тілі сабақтарында ресурстарды тиімді пайдалану – заманауи мұғалімнің кәсіби құзыреттілігінің ажырамас бөлігі. Бұл тәсіл тек оқыту сапасын арттырып қана қоймай, оқушылардың тіл үйренуге деген ынтасын оятады, олардың жеке қабілеттерін дамытуға жол ашады. Сандық және баспа ресурстарды үйлестіре отырып, мұғалім білім берудің жаңа, тиімді жолдарын қалыптастырады. Сондықтан әр сабақта ресурстарды орынды, мақсатты қолдану – табысты оқытудың кілті.

Қазіргі заманда білім беру үдерісі жаңа технологиялар мен түрлі ресурстарды қолдану арқылы қарқынды дамып келеді. Сабақты қызықты әрі тиімді өткізу үшін әртүрлі оқу құралдарын, мультимедиалық материалдарды және интернет-ресурстарды ұтымды пайдалану – мұғалімнің басты міндеттерінің бірі. Бұл эсседе сабақ барысында ресурстарды тиімді пайдаланудың кейбір жолдары қарастырылады.

Сабақта ресурстарды тиімді пайдаланудың бір тәсілі – интерактивті тақтаны қолдану. Интерактивті тақта мұғалімге оқушылардың назарын аударып, материалды түрлі әдіспен түсіндіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, оны ойындар мен жаттығулар жасау үшін де пайдалануға болады, бұл оқушылардың оқу үдерісіне деген қызығушылығын арттырады.

Бейнематериалдарды пайдалану – тағы бір тиімді әдіс. Бейне арқылы күрделі тақырыптарды түсіндіру жеңілдейді, себебі оқушылар нақты өмірдегі мысалдар мен процестерді көзбен көріп, жақсырақ түсінеді. Бұл олардың есте сақтау қабілетін де арттырады.

Аудиоматериалдар да сабақта пайдалы ресурс бола алады. Олар оқушылардың тыңдап түсіну дағдыларын дамытып, дұрыс айтылымды қалыптастыруға көмектеседі. Әсіресе тіл үйрету сабақтарында жаңа сөздер мен сөйлем құрылымдарын меңгеру үшін аудио ресурстардың маңызы зор.

Бұдан бөлек, онлайн ресурстарды тиімді пайдалану да оқу сапасын арттырады. Интернеттен қосымша ақпарат іздеу, интерактивті тапсырмалар орындау, виртуалды экскурсиялар жасау арқылы оқушылардың білім көкжиегі кеңейеді. Сонымен қатар, онлайн платформалар мұғалімдерге оқыту процесін ұйымдастыруды жеңілдетіп, оқу материалдарын тиімді басқаруға көмектеседі.

Қорытындылай келе, сабақта түрлі ресурстарды ұтымды пайдалану – табысты оқытудың маңызды шарты. Мұғалімнің шеберлігі – осы ресурстарды орнымен қолдана білуінде. Интерактивті тақта, бейне және аудио материалдар, интернет-ресурстар – барлығы да білім алушылардың қызығушылығын арттырып, оқу процесін тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Галскова Н.Д., Гез Н.И. Шетел тілін оқыту теориясы: Лингводидактика және әдістеме. М.: «Академия» баспа орталығы, 2012. 336 б.

2. Китайгородская Г.А. Шет тілдерін қарқынды оқыту: теория және электронды ресурс тәжірибесі. М.: Орыс тілі, 2013. 254 б.

3. Пассов Е.И. Шетел тіліндегі қарым-қатынасты оқытудың коммуникативті әдістерінің негіздері. - М.: орыс. т. 2019. 276 б.

Сулейменова Жания Галиевна

Ақтөбе облысы Алға ауданы «Есет батыр атындағы мектеп-бақша» КММ,

ағылшын тілі пәнінің мұғалімі