Кіріспе. Оқушының белсенді танымы

Жобалық және зерттеушілік оқыту – қазіргі білім беру жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Оның негізгі мақсаты – оқу үдерісін мағыналы, қолжетімді және нәтижелі ұйымдастыру. Бұл бағыттың өзектілігі қоғамдағы өзгерістермен байланысты. Білім беру оқушыны тек ақпаратты есте сақтауға емес, оны түсінуге және қолдануға үйретуі керек. Сондықтан мұғалім алдымен сабақ мақсатын белгілеп, содан кейін ғана әдіс пен ресурсты таңдайды. Жұмыстың нәтижесі оқушының белсенділігі, түсінігі және алған білімін қолдана алуынан көрінеді.

Бұл бағытты сабақта жүзеге асырудың бірнеше жолы бар. Мұғалім мәселе қою, ақпарат жинау, бақылау, дәлел келтіру және қорытынды жасау қолдана алады. Ең бастысы, таңдалған тәсіл сабақтың мақсатына сәйкес болып, оқушының белсенді әрекет етуіне мүмкіндік беруі керек. Практикада бұл тәсілді шағын қадамнан бастауға болады. Мұғалім бір сабаққа лайықты тапсырма таңдап, оқушыларға оның мақсатын және орындалу ретін түсіндіреді. Одан кейін балалар жеке, жұппен немесе топпен жұмыс істейді. Сабақ соңында нәтиже талданып, қандай тұстар сәтті болғаны және нені жетілдіру керектігі анықталады.

Бұл тәсілдер сыни ойлау, шығармашылық, қарым-қатынас және ынтымақтастық дағдыларын дамытады. Мұғалім оқушыларға өз ойын түсіндіруге, дәлел келтіруге және пікір алмасуға мүмкіндік бергені жөн. Мұғалімнің рөлі – оқушыға бағыт беру, қажетті ресурстар ұсыну және дербес ойлауына мүмкіндік жасау. Егер қиындық туындаса, дайын жауапты бірден айтпай, ойлануға жетелейтін сұрақ қойған дұрыс. Мысалы: «Мұны немен дәлелдей аласың?», «Басқа жолы бар ма?», «Қандай қорытынды шығардың?». Мұндай сұрақтар түсінуді тереңдетеді.

Тәжірибеде қиындықтар да кездесуі мүмкін: уақыттың жетіспеуі, оқушылардың дайындық деңгейінің әртүрлілігі немесе ресурстардың шектеулі болуы. Мұндай жағдайда тапсырманы шағын кезеңдерге бөліп, қолдау түрін өзгертуге болады. Бұл жұмыста қолжетімділік пен әділдік ескерілуі қажет. Оқушылардың қабілеті, қарқыны және тәжірибесі әртүрлі болғандықтан, тапсырманы орындаудың бірнеше жолын ұсынуға болады. Сонымен қатар жеке мәліметтерді қорғау, бір-бірінің пікірін құрметтеу және академиялық адалдық сақтау маңызды. Әр бала өзінің үлесі бағаланатынын сезінуі керек.

Қорытындылай келе, жобалық және зерттеушілік оқыту оқушының оқуына нақты пайда әкелген жағдайда ғана тиімді тәжірибеге айналады. Мұғалім нәтижені талдап, оқушының пікірін ескеріп, келесі қадамды жоспарлауы қажет. Нәтижені бағалау үшін мұғалім нақты белгілерге сүйенеді: оқу мақсатына жету, дәлелді жауап, ынтымақтастық, дербестік және өз жұмысын түзете алу. Қысқа кері байланыс оқушыға келесі қадамын түсінуге көмектеседі. Мұғалім де алынған нәтижеге қарап, келесі сабақты жоспарлап, тиімді тәжірибені жалғастырады.

Жобаны жоспарлау кезеңдері

Жобаны жоспарлау – қазіргі білім беру жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Оның негізгі мақсаты – оқу үдерісін мағыналы, қолжетімді және нәтижелі ұйымдастыру. Бұл бағыттың өзектілігі қоғамдағы өзгерістермен байланысты. Білім беру оқушыны тек ақпаратты есте сақтауға емес, оны түсінуге және қолдануға үйретуі керек. Сондықтан мұғалім алдымен сабақ мақсатын белгілеп, содан кейін ғана әдіс пен ресурсты таңдайды. Жұмыстың нәтижесі оқушының белсенділігі, түсінігі және алған білімін қолдана алуынан көрінеді.

Бұл бағытты сабақта жүзеге асырудың бірнеше жолы бар. Мұғалім тақырып таңдау, мақсат қою, міндет бөлу, мерзім белгілеу және нәтиже ұсыну қолдана алады. Ең бастысы, таңдалған тәсіл сабақтың мақсатына сәйкес болып, оқушының белсенді әрекет етуіне мүмкіндік беруі керек. Практикада бұл тәсілді шағын қадамнан бастауға болады. Мұғалім бір сабаққа лайықты тапсырма таңдап, оқушыларға оның мақсатын және орындалу ретін түсіндіреді. Одан кейін балалар жеке, жұппен немесе топпен жұмыс істейді. Сабақ соңында нәтиже талданып, қандай тұстар сәтті болғаны және нені жетілдіру керектігі анықталады.

Мұғалім бағыт береді, бірақ оқушылардың орнына шешім қабылдамайды. Мұғалім оқушыларға өз ойын түсіндіруге, дәлел келтіруге және пікір алмасуға мүмкіндік бергені жөн. Мұғалімнің рөлі – оқушыға бағыт беру, қажетті ресурстар ұсыну және дербес ойлауына мүмкіндік жасау. Егер қиындық туындаса, дайын жауапты бірден айтпай, ойлануға жетелейтін сұрақ қойған дұрыс. Мысалы: «Мұны немен дәлелдей аласың?», «Басқа жолы бар ма?», «Қандай қорытынды шығардың?». Мұндай сұрақтар түсінуді тереңдетеді.

Тәжірибеде қиындықтар да кездесуі мүмкін: уақыттың жетіспеуі, оқушылардың дайындық деңгейінің әртүрлілігі немесе ресурстардың шектеулі болуы. Мұндай жағдайда тапсырманы шағын кезеңдерге бөліп, қолдау түрін өзгертуге болады. Бұл жұмыста қолжетімділік пен әділдік ескерілуі қажет. Оқушылардың қабілеті, қарқыны және тәжірибесі әртүрлі болғандықтан, тапсырманы орындаудың бірнеше жолын ұсынуға болады. Сонымен қатар жеке мәліметтерді қорғау, бір-бірінің пікірін құрметтеу және академиялық адалдық сақтау маңызды. Әр бала өзінің үлесі бағаланатынын сезінуі керек.

Қорытындылай келе, жобаны жоспарлау оқушының оқуына нақты пайда әкелген жағдайда ғана тиімді тәжірибеге айналады. Мұғалім нәтижені талдап, оқушының пікірін ескеріп, келесі қадамды жоспарлауы қажет. Нәтижені бағалау үшін мұғалім нақты белгілерге сүйенеді: оқу мақсатына жету, дәлелді жауап, ынтымақтастық, дербестік және өз жұмысын түзете алу. Қысқа кері байланыс оқушыға келесі қадамын түсінуге көмектеседі. Мұғалім де алынған нәтижеге қарап, келесі сабақты жоспарлап, тиімді тәжірибені жалғастырады.

Зерттеушілік дағдыларды қалыптастыру

Зерттеу дағдылары – қазіргі білім беру жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Оның негізгі мақсаты – оқу үдерісін мағыналы, қолжетімді және нәтижелі ұйымдастыру. Бұл бағыттың өзектілігі қоғамдағы өзгерістермен байланысты. Білім беру оқушыны тек ақпаратты есте сақтауға емес, оны түсінуге және қолдануға үйретуі керек. Сондықтан мұғалім алдымен сабақ мақсатын белгілеп, содан кейін ғана әдіс пен ресурсты таңдайды. Жұмыстың нәтижесі оқушының белсенділігі, түсінігі және алған білімін қолдана алуынан көрінеді.

Бұл бағытты сабақта жүзеге асырудың бірнеше жолы бар. Мұғалім сұрақ қою, болжам ұсыну, бақылау жасау, мәліметтерді салыстыру және қорытындылау қолдана алады. Ең бастысы, таңдалған тәсіл сабақтың мақсатына сәйкес болып, оқушының белсенді әрекет етуіне мүмкіндік беруі керек. Практикада бұл тәсілді шағын қадамнан бастауға болады. Мұғалім бір сабаққа лайықты тапсырма таңдап, оқушыларға оның мақсатын және орындалу ретін түсіндіреді. Одан кейін балалар жеке, жұппен немесе топпен жұмыс істейді. Сабақ соңында нәтиже талданып, қандай тұстар сәтті болғаны және нені жетілдіру керектігі анықталады.

Оқушылар нәтижені ойдан шығармай, нақты бақылауға сүйеніп жазуды үйренеді. Мұғалім оқушыларға өз ойын түсіндіруге, дәлел келтіруге және пікір алмасуға мүмкіндік бергені жөн. Мұғалімнің рөлі – оқушыға бағыт беру, қажетті ресурстар ұсыну және дербес ойлауына мүмкіндік жасау. Егер қиындық туындаса, дайын жауапты бірден айтпай, ойлануға жетелейтін сұрақ қойған дұрыс. Мысалы: «Мұны немен дәлелдей аласың?», «Басқа жолы бар ма?», «Қандай қорытынды шығардың?». Мұндай сұрақтар түсінуді тереңдетеді.

Тәжірибеде қиындықтар да кездесуі мүмкін: уақыттың жетіспеуі, оқушылардың дайындық деңгейінің әртүрлілігі немесе ресурстардың шектеулі болуы. Мұндай жағдайда тапсырманы шағын кезеңдерге бөліп, қолдау түрін өзгертуге болады. Бұл жұмыста қолжетімділік пен әділдік ескерілуі қажет. Оқушылардың қабілеті, қарқыны және тәжірибесі әртүрлі болғандықтан, тапсырманы орындаудың бірнеше жолын ұсынуға болады. Сонымен қатар жеке мәліметтерді қорғау, бір-бірінің пікірін құрметтеу және академиялық адалдық сақтау маңызды. Әр бала өзінің үлесі бағаланатынын сезінуі керек.

Қорытындылай келе, зерттеу дағдылары оқушының оқуына нақты пайда әкелген жағдайда ғана тиімді тәжірибеге айналады. Мұғалім нәтижені талдап, оқушының пікірін ескеріп, келесі қадамды жоспарлауы қажет. Нәтижені бағалау үшін мұғалім нақты белгілерге сүйенеді: оқу мақсатына жету, дәлелді жауап, ынтымақтастық, дербестік және өз жұмысын түзете алу. Қысқа кері байланыс оқушыға келесі қадамын түсінуге көмектеседі. Мұғалім де алынған нәтижеге қарап, келесі сабақты жоспарлап, тиімді тәжірибені жалғастырады.

Ынтымақтастық, шығармашылық және бағалау

Топтық жұмыс – қазіргі білім беру жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Оның негізгі мақсаты – оқу үдерісін мағыналы, қолжетімді және нәтижелі ұйымдастыру. Бұл бағыттың өзектілігі қоғамдағы өзгерістермен байланысты. Білім беру оқушыны тек ақпаратты есте сақтауға емес, оны түсінуге және қолдануға үйретуі керек. Сондықтан мұғалім алдымен сабақ мақсатын белгілеп, содан кейін ғана әдіс пен ресурсты таңдайды. Жұмыстың нәтижесі оқушының белсенділігі, түсінігі және алған білімін қолдана алуынан көрінеді.

Бұл бағытты сабақта жүзеге асырудың бірнеше жолы бар. Мұғалім рөлдерді бөлу, ортақ шешім қабылдау, өзара тыңдау және өз жұмысын бағалау қолдана алады. Ең бастысы, таңдалған тәсіл сабақтың мақсатына сәйкес болып, оқушының белсенді әрекет етуіне мүмкіндік беруі керек. Практикада бұл тәсілді шағын қадамнан бастауға болады. Мұғалім бір сабаққа лайықты тапсырма таңдап, оқушыларға оның мақсатын және орындалу ретін түсіндіреді. Одан кейін балалар жеке, жұппен немесе топпен жұмыс істейді. Сабақ соңында нәтиже талданып, қандай тұстар сәтті болғаны және нені жетілдіру керектігі анықталады.

Бағалау тек соңғы өнімге емес, әр оқушының үлесі мен жұмыс барысына да қатысты болуы керек. Мұғалім оқушыларға өз ойын түсіндіруге, дәлел келтіруге және пікір алмасуға мүмкіндік бергені жөн. Мұғалімнің рөлі – оқушыға бағыт беру, қажетті ресурстар ұсыну және дербес ойлауына мүмкіндік жасау. Егер қиындық туындаса, дайын жауапты бірден айтпай, ойлануға жетелейтін сұрақ қойған дұрыс. Мысалы: «Мұны немен дәлелдей аласың?», «Басқа жолы бар ма?», «Қандай қорытынды шығардың?». Мұндай сұрақтар түсінуді тереңдетеді.

Тәжірибеде қиындықтар да кездесуі мүмкін: уақыттың жетіспеуі, оқушылардың дайындық деңгейінің әртүрлілігі немесе ресурстардың шектеулі болуы. Мұндай жағдайда тапсырманы шағын кезеңдерге бөліп, қолдау түрін өзгертуге болады. Бұл жұмыста қолжетімділік пен әділдік ескерілуі қажет. Оқушылардың қабілеті, қарқыны және тәжірибесі әртүрлі болғандықтан, тапсырманы орындаудың бірнеше жолын ұсынуға болады. Сонымен қатар жеке мәліметтерді қорғау, бір-бірінің пікірін құрметтеу және академиялық адалдық сақтау маңызды. Әр бала өзінің үлесі бағаланатынын сезінуі керек.

Қорытындылай келе, топтық жұмыс оқушының оқуына нақты пайда әкелген жағдайда ғана тиімді тәжірибеге айналады. Мұғалім нәтижені талдап, оқушының пікірін ескеріп, келесі қадамды жоспарлауы қажет. Нәтижені бағалау үшін мұғалім нақты белгілерге сүйенеді: оқу мақсатына жету, дәлелді жауап, ынтымақтастық, дербестік және өз жұмысын түзете алу. Қысқа кері байланыс оқушыға келесі қадамын түсінуге көмектеседі. Мұғалім де алынған нәтижеге қарап, келесі сабақты жоспарлап, тиімді тәжірибені жалғастырады.

Практикалық жоба және қорытынды

Мектептегі шағын жоба – қазіргі білім беру жүйесіндегі маңызды бағыттардың бірі. Оның негізгі мақсаты – оқу үдерісін мағыналы, қолжетімді және нәтижелі ұйымдастыру. Бұл бағыттың өзектілігі қоғамдағы өзгерістермен байланысты. Білім беру оқушыны тек ақпаратты есте сақтауға емес, оны түсінуге және қолдануға үйретуі керек. Сондықтан мұғалім алдымен сабақ мақсатын белгілеп, содан кейін ғана әдіс пен ресурсты таңдайды. Жұмыстың нәтижесі оқушының белсенділігі, түсінігі және алған білімін қолдана алуынан көрінеді.

Бұл бағытты сабақта жүзеге асырудың бірнеше жолы бар. Мұғалім тазалықты бақылау, қағазды үнемдеу, өсімдіктерді зерттеу немесе кітап оқуды насихаттау қолдана алады. Ең бастысы, таңдалған тәсіл сабақтың мақсатына сәйкес болып, оқушының белсенді әрекет етуіне мүмкіндік беруі керек. Практикада бұл тәсілді шағын қадамнан бастауға болады. Мұғалім бір сабаққа лайықты тапсырма таңдап, оқушыларға оның мақсатын және орындалу ретін түсіндіреді. Одан кейін балалар жеке, жұппен немесе топпен жұмыс істейді. Сабақ соңында нәтиже талданып, қандай тұстар сәтті болғаны және нені жетілдіру керектігі анықталады.

Жобалық жұмыс білімді өмірмен байланыстырып, оқушының дербестігін күшейтеді. Мұғалім оқушыларға өз ойын түсіндіруге, дәлел келтіруге және пікір алмасуға мүмкіндік бергені жөн. Мұғалімнің рөлі – оқушыға бағыт беру, қажетті ресурстар ұсыну және дербес ойлауына мүмкіндік жасау. Егер қиындық туындаса, дайын жауапты бірден айтпай, ойлануға жетелейтін сұрақ қойған дұрыс. Мысалы: «Мұны немен дәлелдей аласың?», «Басқа жолы бар ма?», «Қандай қорытынды шығардың?». Мұндай сұрақтар түсінуді тереңдетеді.

Тәжірибеде қиындықтар да кездесуі мүмкін: уақыттың жетіспеуі, оқушылардың дайындық деңгейінің әртүрлілігі немесе ресурстардың шектеулі болуы. Мұндай жағдайда тапсырманы шағын кезеңдерге бөліп, қолдау түрін өзгертуге болады. Бұл жұмыста қолжетімділік пен әділдік ескерілуі қажет. Оқушылардың қабілеті, қарқыны және тәжірибесі әртүрлі болғандықтан, тапсырманы орындаудың бірнеше жолын ұсынуға болады. Сонымен қатар жеке мәліметтерді қорғау, бір-бірінің пікірін құрметтеу және академиялық адалдық сақтау маңызды. Әр бала өзінің үлесі бағаланатынын сезінуі керек.

Қорытындылай келе, мектептегі шағын жоба оқушының оқуына нақты пайда әкелген жағдайда ғана тиімді тәжірибеге айналады. Мұғалім нәтижені талдап, оқушының пікірін ескеріп, келесі қадамды жоспарлауы қажет. Нәтижені бағалау үшін мұғалім нақты белгілерге сүйенеді: оқу мақсатына жету, дәлелді жауап, ынтымақтастық, дербестік және өз жұмысын түзете алу. Қысқа кері байланыс оқушыға келесі қадамын түсінуге көмектеседі. Мұғалім де алынған нәтижеге қарап, келесі сабақты жоспарлап, тиімді тәжірибені жалғастырады.

Әдебиеттер

​Назарбаев З. Ә. «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» // Егемен Қазақстан. – 2017.

​Аймағамбетов А. Қ. Орта білім беруді дамытудың басым бағыттары // Білімді ел. – 2021. – №12.

​Выготский Л. С. Педагогическая психология. – М.: Педагогика-Пресс, 1999. – 536 с.

​Жұмабаев М. Педагогика. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 160 б.

​Құдайбергенова К. С. Инновациялық әдіс-тәсілдерді білім беру үдерісіне енгізу жолдары. – Алматы, 2018. – 180 б.

​Көшімбетова С. А. Білім беру жүйесіндегі инновациялық технологиялар. – Астана: Фолиант, 2020. – 210 б.3-БАЯНДАМА. ҚАЛЫПТАСТЫРУШЫ БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ТИІМДІ КЕРІ БАЙЛАНЫС

ШҚО білім басқармасы

Өскемен қаласы бойынша

білім бөлімінің

«№45 орта бейіндік мектебі» КММ

Бастауыш сынып мұғалімі

Касенова Айнур Манарбеккызы