Аннотация

 Ағылшын тілі пәнін оқытуда ЖИ құралдарын тиімді қолдану оқушылардың тілдік дағдыларын жетілдіруге, оқу процесін жекелендіруге және мұғалімнің жүктемесін азайтуға ықпал етеді. Бұл мақалада ағылшын тілі сабақтарында қолдануға болатын жасанды интеллект құралдарына (мысалы, ChatGPT, Grammarly, Duolingo және т.б.) шолу жасалып, олардың оқушылардың мотивациясына, сөздік қорын дамытуға және жазбаша сөйлеу қабілетін жақсартуға әсері талданады. Сонымен қатар, ЖИ-мен жұмыс істеу барысында туындайтын мәселелер мен оны шешу жолдары ұсынылады. Зерттеу нәтижелері ЖИ технологияларын тиімді қолдану – заманауи ағылшын тілі сабағының сапасын арттыратын маңызды фактор екенін көрсетеді.

Түйін сөздер: жасанды интеллект, ағылшын тілі, цифрлық технология, білім беру, ChatGPT, тіл үйрену, оқыту әдістемесі, мотивация, интерактивті оқыту

Жасанды интеллект (ЖИ) – соңғы жылдары ғылым мен білім саласында үлкен ықпалға ие болып келе жатқан жаңа технология. Оның мүмкіндіктері білім беру процесін тиімдірек етуге, оқушылардың білімін жақсартуға, жеке білім алу жолдарын құруға мүмкіндік береді. Ағылшын тілі сабақтарында ЖИ құралдарын пайдалану оқыту процесін жаңартып, оқушылардың білім сапасын арттыруға ықпал етеді. Бұл мақалада ағылшын тілі сабағында жасанды интеллекттің қолдану мүмкіндіктері мен оның білім беру жүйесіне тигізетін әсері қарастырылады.

Жасанды интеллекттің білім беру саласында кеңінен қолданылуы оқытудың жаңа тәсілдері мен әдіс-тәсілдерін енгізуге мүмкіндік береді. ЖИ адам мен компьютер арасындағы өзара әрекеттестікті дамыта отырып, оқытудың тиімділігін арттырады. Оның көмегімен оқушыларға жеке білім беру траекториясы құралып, олар өздері үшін тиімді оқу әдістерін таңдай алады.

Жасанды интеллект білім беру процесіне көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Олардың ішінде ең бастысы – бұл оқу материалдарын жеке оқушының қажеттілігіне сәйкес бейімдеу, тиімді кері байланыс қамтамасыз ету, уақытты үнемдеу және оқытудың сапасын арттыру. Ағылшын тілін үйрету кезінде ЖИ түрлі аспектілерде қолданыла алады: грамматика мен лексиканы түсіндіруден бастап, жазу мен сөйлеу дағдыларын дамытуға дейін.

Ағылшын тілі сабағында жасанды интеллект мүмкіндіктерін қолдану оқушылардың қызығушылығын арттырып, білім алу процесін тиімдірек етуге бағытталған бірнеше бағытты қамтиды. Олардың ішінде ең маңыздысы – бұл жеке оқу траекториясын құру, автоматты түрде кері байланыс беру және тіл үйренушілердің дағдыларын жақсартуға арналған түрлі құралдарды қолдану.

Жасанды интеллект оқушылардың білім деңгейін анықтап, сол бойынша жеке оқу траекториясын жасай алады. Әрбір оқушының қабілеттері әртүрлі болғандықтан, ЖИ бұл айырмашылықтарды ескере отырып, оқу материалдарын таңдауға және оқушының жеке қажеттіліктеріне сәйкес тапсырмалар ұсынуға мүмкіндік береді. Мысалы, кейбір оқушылар грамматикалық ережелерді жақсы меңгерсе, басқаларына оларды түсіндіріп, бекітуге қосымша уақыт қажет болуы мүмкін.

ЖИ жүйелері оқушылардың даму деңгейін бақылап, олардың прогресін талдай алады. Сонымен қатар, ЖИ көмегімен оқушылардың әлсіз жақтарын анықтап, сол бағытта қосымша тапсырмалар мен жаттығулар ұсынылады. Мұндай жеке көзқарас оқушылардың ағылшын тілін үйрену жолында прогреске жетуіне ықпал етеді.

Жасанды интеллект жүйелері автоматты түрде кері байланыс беру мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Бұл ағылшын тілінде жазбаша жұмыстарды тексеру, грамматикалық қателерді анықтау, сөздік қорды байыту және сөйлеу дағдыларын дамыту үшін өте тиімді. Мысалы, жазбаша эссе немесе мәтіндерді тексеру барысында ЖИ грамматикалық қателерді, сөйлем құрылымындағы қателіктерді және тілдік қателіктерді анықтай алады. Сонымен қатар, оқушыларға дұрыс шешімдер мен ұсыныстар беру арқылы олардың дағдыларын жақсартуға мүмкіндік береді.

Ағылшын тілі сабақтарында ЖИ құралдары лексика мен грамматиканы үйрету үшін көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Мысалы, жасанды интеллект қолданатын түрлі мобильді қосымшалар мен онлайн платформалар арқылы оқушылар ағылшын тіліндегі сөздер мен тіркестерді меңгере алады. Сөздік қоры мен грамматикалық ережелерді үйрететін құралдар оқушылардың білімін тез әрі тиімді тексеріп, қателерді түзетуге мүмкіндік береді.

Ағылшын тілі сабақтарында ЖИ сөйлеу дағдыларын дамыту үшін де қолданылады. Жасанды интеллект негізіндегі жүйелер оқушыларға ағылшын тілінде дұрыс сөйлеу дағдыларын үйретуге мүмкіндік береді. Мысалы, сөйлеуді тану технологиялары арқылы оқушының айтқан сөздері ЖИ жүйесімен талданып, дұрыс айтылмаған сөздер мен сөйлемдер көрсетіледі. Бұл оқушыға ағылшын тілінде сөйлеу барысында өз қатесін түсініп, оны түзетуге мүмкіндік береді.

ЖИ құралдары арқылы оқушылардың айтылым деңгейін тексеру, тілдесу практикасын өткізу және тыңдау дағдыларын дамыту да маңызды орын алады. Оқушылар мәтінді тыңдап, дұрыс түсінуге, сөйлеу барысында сөздерді дұрыс айтуға машықтанады.

Жасанды интеллектті ағылшын тілі сабақтарында қолданудың көптеген артықшылықтары бар:

ü Оқушыларға жеке көзқарас: ЖИ оқушылардың жеке қажеттіліктеріне жауап беріп, олардың білім деңгейіне сәйкес тапсырмалар мен материалдар ұсынады.

ü Оқу процесінің тиімділігі: Жасанды интеллект оқыту процесін автоматтандырып, мұғалімнің жұмысын жеңілдетеді, нәтижесінде оқушылардың білім алу сапасы артады.

ü Уақытты үнемдеу: Автоматтандырылған жүйелер тапсырмаларды тексеріп, қателерді түзетеді, бұл оқушыларға өз жұмыстарына көп уақыт жұмсамай-ақ тез нәтиже алуға мүмкіндік береді.

ü Мотивацияны арттыру: Оқушылар ойын түріндегі тапсырмалар мен жаттығулар арқылы ағылшын тілін үйренуге қызығушылық танытады.

Ағылшын тілі сабақтарында жасанды интеллекттің мүмкіндіктерін пайдалану білім беру процесін айтарлықтай жақсартады. ЖИ оқушыларға жеке оқу траекториясын ұсыну, оларды өз бетінше оқуға ынталандыру, грамматика мен лексиканы меңгеруге, сөйлеу дағдыларын дамытуға көмектеседі. Жасанды интеллекттің білім беру жүйесіне енгізілуі оқытудың жаңа сапалы деңгейіне көшуге мүмкіндік береді, әрі бұл оқушылардың ағылшын тілін меңгеруін жылдамдатып, тиімді етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Рахметова С.Т. – «Қазіргі білім беру жүйесі: жаңартылған оқыту әдістемелері» (Алматы, 2021).

2. Смирнов В.И., Сухомлин В.П. – «Педагогикалық технологиялар: теория және тәжірибе» (Мәскеу, 2019).

3. McKinsey & Company – «Artificial Intelligence in Education: Challenges and Opportunities» (2020).

Казиева Сымбат Тохтасыновна

Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы «Қандыағаш қалалық №4 гимназия» КММ

ағылшын тілі пәні мұғалімі