Құрметті семинарға қатысушылар, қадірлі әріптестер!

Бүгінгі «Білім берудегі жаңа трендтер: педагогикалық идеялар мен дағдылар» тақырыбындағы тәжірибе алмасу семинарында өз тәжірибеммен бөлісу – мен үшін үлкен мүмкіндік. Себебі қазіргі білім беру жүйесінде мектепті басқару тек әкімшілік міндеттерді орындаумен шектелмейді. Бүгінгі басшының басты міндеті – өзгерістерге дайын, жаңашылдыққа ұмтылатын, кәсіби әлеуеті жоғары педагогикалық ұжым қалыптастыру және әрбір оқушының сапалы білім алуына жағдай жасау.

Менің баяндамамның тақырыбы – «Заманауи мектепті басқару: педагогикалық идеялардан инновациялық нәтижеге дейін».

Бұл тақырыптың өзегі – мектептің дамуы басшының жеке еңбегіне ғана емес, бүкіл ұжымның ортақ мақсатына, кәсіби ынтымақтастығына және жаңа идеяларды жүзеге асыру қабілетіне байланысты екендігінде.

1. Заманауи мектеп басшысының жаңа рөлі

Қазіргі мектеп басшысы – ұйымдастырушы ғана емес, стратег, көшбасшы, жаңашылдықтың бастамашысы және ұжымның дамуына бағыт беруші тұлға.

Білім беру саласындағы өзгерістер мектеп басшысынан жаңа көзқарасты, икемді шешім қабылдауды, цифрлық сауаттылықты және адам ресурстарын тиімді басқаруды талап етеді.

Менің ойымша, табысты мектепті басқарудың үш негізгі қағидаты бар:

• Бірінші – ортақ мақсат. Ұжымның әрбір мүшесі мектептің даму бағытын, алға қойған міндеттерін және күтілетін нәтижелерін нақты түсінуі керек.
• Екінші – сенім мен ынтымақтастық. Мұғалімнің кәсіби пікірі ескеріліп, бастамасы қолдау тапқан жағдайда оның шығармашылық әлеуеті ашылады.
• Үшінші – нәтижеге бағдарлану. Кез келген жаңашылдықтың тиімділігі оның қаншалықты заманауи көрінетінімен емес, оқушының дамуына, білім сапасына және педагогтің кәсіби өсуіне қосқан үлесімен өлшенеді.

Басшының міндеті – барлығын өзі орындау емес, әр педагогтің өз мүмкіндігін толық жүзеге асыруына мүмкіндік беретін орта қалыптастыру.

2. Педагогикалық идеялар – мектеп дамуының негізгі ресурсы

Мектептің даму әлеуеті оның материалдық базасымен ғана емес, ең алдымен, педагогтерінің кәсіби біліктілігімен, шығармашылығымен және жаңашылдыққа ашықтығымен айқындалады.

Осы тұрғыдан алғанда, педагогикалық ұжымның әлеуетін дамытуға ерекше мән беру қажет.

Педагогикалық идеяларды қолдау бағытында мынадай жұмыстарды жүйелі ұйымдастыру маңызды:

Біріншіден, тәжірибе алмасу мәдениетін қалыптастыру. Педагогтер бір-бірінің сабақтарына қатысып, тиімді әдіс-тәсілдерін ортаға салып, өзара кәсіби қолдау көрсетуі керек.

Екіншіден, мұғалімнің бастамасына мүмкіндік беру. Әр педагогтің жаңа әдістемені сынап көруіне, авторлық материалдар әзірлеуіне, зерттеу жұмыстарын жүргізуіне жағдай жасау қажет.

Үшіншіден, кәсіби қауымдастықтарды дамыту. Әдістемелік бірлестіктер тек жоспарлы іс-шараларды өткізетін құрылым емес, нақты педагогикалық мәселелерді бірлесіп шешетін шығармашылық алаңға айналуы тиіс.

Төртіншіден, табысты тәжірибені тарату. Нәтиже көрсеткен педагогикалық идеялар мектеп көлемінде ғана қалмай, аудандық, қалалық және облыстық деңгейде ұсынылуы керек.

Мен үшін маңызды қағида – әр мұғалімнің тәжірибесінде бөлісуге тұрарлық құнды дүние бар. Басшының міндеті – сол құндылықты анықтау, қолдау және мектептің ортақ жетістігіне айналдыру.

3. Білім берудегі жаңа трендтерді мектеп тәжірибесіне енгізу

Бүгінгі білім беру кеңістігінде цифрландыру, жасанды интеллект, функционалдық сауаттылық, оқушыға бағдарланған оқыту, зерттеушілік дағдыларды дамыту және педагогтердің үздіксіз кәсіби өсуі маңызды бағыттарға айналып отыр.

Алайда жаңа трендтерді енгізуде олардың өзектілігін ғана емес, мектептің нақты қажеттілігіне сәйкестігін де ескеру қажет.

Мектеп тәжірибесінде басымдық беруге болатын бағыттар мыналар:

1. Цифрлық технологиялар және жасанды интеллект

Оқу материалдарын әзірлеу, тапсырмаларды түрлендіру, оқушының біліміндегі олқылықтарды анықтау және педагогтің уақытын тиімді пайдалану үшін цифрлық құралдарды орынды қолдану. Бұл ретте деректердің құпиялылығы мен ақпараттың дұрыстығына назар аудару қажет.

2. Педагогтердің кәсіби ынтымақтастығы

Өзара сабаққа қатысу, тәлімгерлік, коучинг, бірлескен жоспарлау және педагогикалық тәжірибені зерттеу арқылы мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін арттыру.

3. Оқушыға бағдарланған білім беру

Жобалық оқыту, зерттеу жұмыстары, проблемалық тапсырмалар және саралап оқыту арқылы оқушының сыни ойлауын, шығармашылығын және өздігінен білім алу дағдыларын дамыту.

4. Деректерге негізделген басқару

Білім сапасының көрсеткіштерін, оқушылардың оқу жетістіктерін, педагогтердің кәсіби даму қажеттіліктерін талдау негізінде нақты шешімдер қабылдау.

Жаңа технология – мақсат емес, мақсатқа жетудің құралы. Сондықтан әрбір енгізілген жаңашылдықтың тиімділігі нақты педагогикалық нәтижемен бағалануы керек.

4. Тәжірибеден туындайтын маңызды қорытынды: мектеп – біртұтас команда

Мектептің табысты дамуы үшін басшы мен педагогтер арасында сенімге негізделген қарым-қатынас болуы қажет.

Ұжымда әртүрлі тәжірибесі, көзқарасы мен кәсіби мүмкіндігі бар мұғалімдер еңбек етеді. Бірі цифрлық технологияларды жақсы меңгерсе, екіншісі оқушымен қарым-қатынас жасауда шебер, үшіншісі әдістемелік ізденісімен ерекшеленеді.

Осы мүмкіндіктерді біріктіре білгенде ғана мектептің ортақ әлеуеті артады.

Сондықтан мектеп басшысының жұмысы мынадай бағыттарға негізделуі тиіс:

• педагогтер арасында міндеттерді тиімді бөлу және жауапкершілікті қалыптастыру;
• жас мамандарға тәлімгерлік қолдау көрсету;
• тәжірибелі мұғалімдердің кәсіби әлеуетін дамытуға мүмкіндік беру;
• педагогтердің бастамаларын ынталандыру;
• ұжым жетістіктерін әділ бағалау және ортақ табысты мойындау;
• өзгерістерді енгізу кезінде мұғалімдердің пікірін ескеру.

Менің басқарушылық ұстанымым: мықты мектеп – бір адамның жетістігі емес, ортақ мақсатқа жұмылған ұжымның нәтижесі.

Басшының жетістігі өзі атқарған жұмыстың көлемімен ғана емес, ұжымындағы педагогтердің өсуімен, олардың бастамашылдығымен және оқушылардың дамуымен өлшенеді.

5. Инновациялық идеядан нақты нәтижеге дейін

Кез келген жаңашылдық жоспарлаудан басталып, талдау мен бағалау арқылы жетілдіріледі. Сондықтан мектепте жаңа идеяларды енгізудің жүйелі алгоритмін қалыптастыру маңызды.

1. Қажеттілікті анықтау: Мектептің өзекті мәселесін және даму мүмкіндіктерін талдау;

2. Идеяны ұсыну: Педагогтермен бірлесіп тиімді шешімдерді таңдау;

3. Іске асыру: Жаңа әдісті тәжірибеде сынақтан өткізу, қажетті қолдау көрсету;

4. Нәтижені бағалау: Оқу жетістіктері мен педагогикалық тәжірибедегі өзгерістерді талдау;

5. Тиімді тәжірибені тарату: Нәтиже берген идеяларды жетілдіру және басқа педагогтерге ұсыну.

Мұндай тәсіл педагогикалық бастамаларды кездейсоқ іс-шаралар деңгейінде қалдырмай, мектептің тұрақты даму тетігіне айналдыруға көмектеседі.

Нәтижені бағалау кезінде тек өткізілген семинарлар мен іс-шаралардың санын емес, мұғалімнің кәсіби тәжірибесіндегі өзгерістерді, оқушының оқу жетістіктерін, сабаққа қатысу белсенділігін және педагогтердің өзара ынтымақтастығын ескеру қажет.

6. Алдағы даму бағыттары

Заманауи мектепті дамыту – үздіксіз ізденісті талап ететін үдеріс. Сондықтан алдағы уақытта мынадай бағыттарды басымдыққа алу маңызды деп санаймын:

1. Мектептің даму жоспарын нақты қажеттіліктер мен талдау нәтижелеріне негіздеу.

2. Педагогтердің цифрлық және зерттеушілік құзыреттілігін жетілдіру.

3. Жасанды интеллектіні педагогикалық мақсатта жауапкершілікпен пайдалануды дамыту.

4. Тәлімгерлік пен педагогикалық тәжірибе алмасуды жүйелі ұйымдастыру.

5. Оқушылардың функционалдық сауаттылығын және өздігінен білім алу қабілетін дамыту.

6. Әрбір педагогтің кәсіби жетістігін мектептің ортақ даму көрсеткіштерімен байланыстыру.

Бұл бағыттардың жүзеге асуы мектептің нақты жағдайына, ұжымның сұранысына және қолда бар ресурстарға сәйкес кезең-кезеңімен жоспарлануы тиіс.

Қорытынды

Құрметті әріптестер!

Білім беру жүйесіндегі өзгерістер бізден тек жаңа әдістерді меңгеруді емес, мектепке деген көзқарасымызды жаңартуды талап етеді.

Бүгінгі мектептің табысы – жаңашыл идеяларды қабылдай білетін, педагогке сенім артатын, оқушының жеке дамуын басты назарда ұстайтын және әрбір шешімнің нәтижесін бағалайтын басқару мәдениетінде.

Біз мектепте жаңашылдықты дамыту үшін алдымен педагогке қолайлы орта қалыптастыруымыз керек. Мұғалім өзін қолдаулы сезінсе, оның ізденіске деген ынтасы артады. Мұғалімнің кәсіби әлеуеті артса, оқушының мүмкіндігі кеңейеді. Ал оқушының дамуы – мектеп жұмысының ең маңызды нәтижесі.

Сондықтан мен өз баяндамамды мынадай оймен аяқтағым келеді:

Жаңашылдық – жаңа құралды қолдану ғана емес, ойлау жүйесін өзгерту.

Көшбасшылық – бұйрық беру ғана емес, өзгелердің мүмкіндігін ашу.

Табысты мектеп – биік көрсеткіштерге қол жеткізген ұйым ғана емес, әрбір педагог пен оқушының дамуына жағдай жасайтын орта.

Біз бір-біріміздің тәжірибемізден үйреніп, озық идеяларды ортаға салып, ортақ мақсатқа жұмылғанда ғана білім беру сапасын жаңа деңгейге көтере аламыз.

Ортақ мақсатымыз – сапалы білім, саналы тәрбие және болашаққа сеніммен қарайтын ұрпақ қалыптастыру!

Әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III ҚРЗ. – «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесі.

2. Қазақстан Республикасының «Педагог мәртебесі туралы» Заңы. 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VI ҚРЗ.

3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 249 қаулысы. «Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы».

4. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі. Орта білім беру саласындағы нормативтік-құқықтық құжаттар мен әдістемелік ұсынымдар. – Астана.

5. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің ресми интернет-ресурсы. Білім беру жүйесіндегі жаңашылдықтар, педагогтердің кәсіби дамуы және білім сапасын арттыру жөніндегі материалдар.

6. Мұғалімдердің кәсіби дамуы, білім берудегі инновациялар және цифрлық технологиялар жөніндегі әдістемелік материалдар. – UNESCO ресми сайты: https://www.unesco.org.

7. Білім беру сапасы, мектеп көшбасшылығы және педагогтердің кәсіби дамуы жөніндегі зерттеу материалдары. – OECD ресми сайты: https://www.oecd.org/education.

Серикбаева Алия Елгазыновна.

ШҚО. Өскемен қаласы

«№ 45 орта бейіндік мектебі» КММ

мектеп директоры