2026 жылғы 10 қазанда «Ұлы дала ұстазы» халықаралық ғылыми-педагогикалық журналы мен «Педагогикалық даму» республикалық ғылыми-әдістемелік орталығының ұйымдастыруымен өткен «Білім берудегі жаңа трендтер: педагогикалық идеялар мен дағдылар, үздік тәжірибелер» атты республикалық тәжірибе алмасу онлайн-конференциясында баяндама жасап, өзінің педагогикалық тәжірибесімен бөлісті.

Қуантай Айжан Маратқызы

мұғалім-логопед, педагог-модератор

Алматы қаласы, Жетісу ауданы

Сүйінбай атындағы №143 мектеп-лицей

Қазіргі білім беру жүйесі қарқынды өзгерістер мен жаңашылдықтарға толы кезеңді бастан өткеруде. Білім берудің жаңа көкжиектері педагогтерден кәсіби икемділікті, шығармашылық ізденісті және заманауи технологияларды тиімді қолдануды талап етеді. Осы үдерісте логопедиялық қызметтің де маңызы артып, оның мазмұны мен әдістемелік бағыты жаңаша сипат алуда. Ерекше білім беруді қажет ететін балалар санының артуы логопед мамандардың жұмысын жетілдіруді, инновациялық тәсілдерді енгізуді өзекті мәселе ретінде алға тартады.

Логопедиялық қызметтің басты мақсаты – балалардың сөйлеу тіліндегі бұзылыстарды түзету ғана емес, сонымен қатар олардың толыққанды тұлғалық дамуына, қоғамға бейімделуіне жағдай жасау. Осы тұрғыдан алғанда, білім берудің жаңа көкжиектері логопедтің кәсіби қызметін жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.

Бүгінгі таңда логопедиялық жұмыста дәстүрлі әдістермен қатар инновациялық технологиялар кеңінен қолданылуда. Олардың қатарында ойын технологиялары, ақпараттық-коммуникациялық құралдар, интерактивті әдістер және цифрлық ресурстар маңызды орын алады. Инновациялық тәсілдер баланың қызығушылығын арттырып, сөйлеу дағдыларын табиғи ортада қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Логопедиялық қызметтегі жаңашыл бағыттардың бірі – инклюзивті білім беру жағдайында кешенді қолдау көрсету. Бұл бағытта логопед психолог, дефектолог, сынып жетекші және ата-аналармен тығыз байланыста жұмыс жүргізеді. Мұндай өзара әрекет баланың сөйлеу тілін түзетумен қатар, оның эмоционалдық жай-күйін, коммуникативтік қабілетін дамытуға оң әсерін тигізеді.

Білім берудің жаңа көкжиектері логопедиялық қызметтің мазмұнын түбегейлі жаңартуды талап етеді. Қазіргі таңда логопедтің кәсіби қызметі тек сөйлеу тіліндегі кемшіліктерді түзетумен шектелмей, баланың жалпы психикалық дамуын, танымдық белсенділігін, эмоционалдық-ерік саласын және әлеуметтік дағдыларын кешенді түрде дамытуды көздейді. Бұл өз кезегінде логопедиялық жұмысты тұлғаға бағытталған, нәтижеге бағдарланған үдеріс ретінде ұйымдастыруды қажет етеді.

Заманауи логопедиялық қызметтің маңызды бағыттарының бірі – білім беру процесіне инновациялық педагогикалық технологияларды енгізу. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, интерактивті әдістер мен цифрлық білім беру ресурстары балалардың сөйлеу белсенділігін арттырып, оқу мотивациясын қалыптастыруға ықпал етеді. Мультимедиялық жаттығулар, интерактивті ойындар мен визуалды материалдар сөйлеу әрекетін қабылдауды жеңілдетіп, дыбыстық талдау мен синтез дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, инклюзивті білім беру жағдайында логопедиялық қызметтің рөлі ерекше артып отыр. Ерекше білім беруді қажет ететін балалармен жұмыс барысында логопед педагог-психолог, дефектолог, әлеуметтік педагог және ата-аналармен тығыз ынтымақтастықта әрекет етеді. Кешенді қолдау жүйесі баланың сөйлеу тілін түзетумен қатар, оның әлеуметтік бейімделуіне, өзіне деген сенімділігін арттыруға және құрдастарымен қарым-қатынас орнатуына қолайлы орта қалыптастырады.

Логопедиялық тәжірибеде ойын технологияларын қолдану да жаңашыл бағыттардың бірі болып саналады. Ойын арқылы оқыту баланың жас ерекшеліктеріне сай ұйымдастырылып, сөйлеу дағдыларын табиғи ортада қалыптастыруға мүмкіндік береді. Рөлдік, қимылды және дидактикалық ойындар балалардың сөздік қорын байытып, байланыстырып сөйлеуін, дыбыстарды дұрыс айтуын және грамматикалық құрылымдарды меңгеруін тиімді жүзеге асырады.

Білім берудің жаңа көкжиектері логопедтің кәсіби құзыреттілігін арттыруды да басты талап ретінде алға қояды. Логопед маман үнемі өз білімін жетілдіріп, озық педагогикалық тәжірибелерді меңгеруі, авторлық

әдістемелерді әзірлеуі тиіс. Баланың жеке ерекшеліктерін ескере отырып құрылған түзету-дамыту бағдарламалары логопедиялық қызметтің нәтижелілігін арттырып, білім беру сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Логопедиялық қызметтің жаңашыл бағыттары білім берудің жаңа көкжиектерімен тығыз байланыста дамуда. Инновациялық технологияларды тиімді қолдану, кешенді қолдау жүйесін ұйымдастыру және логопедтің кәсіби шығармашылығын дамыту балалардың сөйлеу тілін жетілдірумен қатар, олардың тұлғалық қалыптасуына және қоғамға толыққанды бейімделуіне кең мүмкіндік береді. Осы бағыттағы жүйелі жұмыс заманауи білім беру талаптарына сай логопедиялық қызметтің сапасын арттырудың маңызды кепілі болып табылады.

Сонымен қатар, ойын арқылы оқыту технологиясы логопедиялық жұмыстың тиімділігін арттыратын негізгі құралдардың бірі болып табылады. Дидактикалық ойындар, рөлдік ойындар, қимылды жаттығулар балалардың белсенділігін арттырып, сөйлеу әрекетін еркін орындауына ықпал етеді. Ойын барысында бала жаңа сөздерді жеңіл меңгереді, дыбыстарды дұрыс айтуға дағдыланады және өз ойын жеткізуге үйренеді.

Жаңашыл бағыттардың тағы бірі – цифрлық логопедиялық ресурстарды қолдану. Интерактивті тақта, логопедиялық мобильді қосымшалар, мультимедиялық жаттығулар баланың есту, көру және сөйлеу арналарын қатар іске қосуға мүмкіндік береді. Бұл әдістер әсіресе сөйлеу тілі ауыр бұзылған, есту қабілеті төмен немесе алалиясы бар балалармен жұмыс барысында тиімді нәтиже көрсетеді.

Логопедтің кәсіби қызметіндегі жаңашылдық оның шығармашылық әлеуетімен де тығыз байланысты. Авторлық әдістемелер, жеке түзету бағдарламалары, баланың жас және психофизиологиялық ерекшеліктеріне бейімделген тапсырмалар – логопед жұмысының сапасын арттыратын маңызды факторлар. Осындай жаңашыл тәжірибелер педагогтің кәсіби құзыреттілігін жетілдіріп, білім беру сапасын арттыруға септігін тигізеді.

Қорытындылай келе, білім берудің жаңа көкжиектері аясында логопедиялық қызметтің жаңашыл бағыттары ерекше маңызға ие. Инновациялық технологияларды, ойын әдістерін және цифрлық ресурстарды тиімді қолдану логопедиялық жұмыстың нәтижелілігін арттырады. Сонымен қатар, кешенді қолдау мен педагогтің кәсіби шығармашылығы баланың сөйлеу тілін дамытуда маңызды рөл атқарады.

Заманауи талаптарға сай логопедиялық қызмет – бұл үздіксіз ізденіс пен тәжірибені жетілдіруді қажет ететін процесс. Сондықтан логопед мамандар озық тәжірибелерді меңгеріп, инновациялық әдістерді практикада кеңінен қолдану арқылы ерекше білім беруді қажет ететін балалардың сапалы білім алуына және қоғамға толыққанды бейімделуіне жағдай жасай алады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Выготский Л. С. Основы дефектологии. – Москва: Педагогика,

2. Лалаева Р. И. Логопедия. – Москва: Владос, 2011.

3. Волкова Л. С. Логопедия: теория и практика. – Москва: Академия, 2012.

4. Левина Р. Е. Нарушения речи и их коррекция у детей. – Москва: Просвещение, 2005.

5. Филичева Т. Б., Чиркина Г. В. Подготовка детей с нарушениями речи к обучению в школе. – Москва: Владос, 2004.

6. Мастюкова Е. М. Коррекционная педагогика. – Москва: Академия, 2007.

7. Назарова Н. М. Инклюзивное образование: теория и практика. – Москва: Инфра-М, 2016.

8. Сулейменова Р. А. Арнайы педагогика негіздері. – Алматы: Қазақ университеті, 2014.

9. Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңы. – Астана, 2007 (соңғы өзгерістер мен толықтыруларымен).

10. ҚР Оқу-ағарту министрлігі. Инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық негіздері. – Астана, 2021.