Аннотация

Жұмыста бастауыш сыныптағы сабақ жоспарлау, саралау, көрнекілік, дыбыстау, видео, тест және зерттеушілік әрекеттерге жасанды интеллект құралдарын кіріктірудің әдістемесі ұсынылады. Ұсынылған тапсырмалар — тәжірибеге енгізуге арналған үлгілер; оқушы жетістіктері жөнінде ойдан шығарылған сандық нәтиже берілмейді.

Өзектілігі: ЖИ мұғалімнің материал дайындауын қолдайды, алайда мазмұн сапасы мен педагогикалық шешім үшін мұғалім жауап береді.

Мақсаты: ЖИ құралдарын бастауыш сынып сабақтарына кіріктіру әдістемесін құрастыру және ықпалын өлшеу.

Нысаны: Бастауыш сыныптағы оқу үдерісі.

Пәні: ЖИ көмегімен дайындалған оқу материалдарын қолдану әдістері.

Болжамы: ЖИ оқу мақсатымен үйлесімді қолданылса, тапсырмаларды саралау жеңілдеп, оқушы белсенділігіне оң ықпал етуі мүмкін.

Әдістері: Бақылау, бастапқы және қорытынды диагностика, оқушы жұмыстарын салыстыру, уақыт өлшеу, рефлексия.

Теориялық негіз

UNESCO (2024) мұғалімнің ЖИ құзыреттілігін бес бағытта қарастырады: адамға бағдарланған ұстаным, ЖИ этикасы, ЖИ негіздері мен қолданбалары, ЖИ педагогикасы, кәсіби даму. UNESCO (2023) деректер құпиялығы мен жас ерекшелігін ескеруді ұсынады.

ЖИ құралдарын пәндерге сәйкестендіру

Практикалық тәжірибелер

Тәжірибе 1.

Әліппе: А дыбысы мен әрпі

Құрал: ChatGPT + Canva

Промпт: «1-сыныпқа А дыбысына 3 деңгейлі тапсырма құрастыр: әріпті тану, буын оқу, сөйлем құрау. Нұсқаулар қысқа болсын.»

Іс-әрекет: I: А әрпін бояу; II: а-ла, а-та буындарын оқу; III: «Ата алма алды» сөйлемін құрау. Мұғалім сөздердің дұрыстығын тексереді.

Бағаланатын өнім: Жұмыс парағы, үш деңгейлі орындау нәтижесі.

Тәжірибе 2.

Математика: 10 көлемінде қосу және азайту

Құрал: ChatGPT + Quizizz

Промпт: «1-сыныпқа 10 көлемінде қосу және азайтуға 10 сұрақ құрастыр; төрт жауаптың бірі дұрыс болсын.»

Іс-әрекет: Сұрақтарды тексеру, Quizizz-ке енгізу, сабақ соңында өткізу, қиындық тудырған есептерді талдау.

Бағаланатын өнім: Тест нәтижелері мен қателер картасы.

Тәжірибе 3.

Жаратылыстану: Өсімдіктің өсуі

Құрал: Gemini / ChatGPT

Промпт: «Бастауыш сыныпқа 10 күндік өсімдік бақылау күнделігін жаса: күн, өзгеріс, өлшем, сурет, қорытынды.»

Іс-әрекет: Оқушы өзі суарады, бақылайды, суретке түсіреді, дерек жазады; ЖИ нақты бақылауды алмастырмайды.

Бағаланатын өнім: Күнделік, фототізбек, оқушы қорытындысы.

Тәжірибе 4.

Әліппе: тыңдалым және ән

Құрал: ElevenLabs + Suno

Промпт: «А әрпі бар 5 сөзді анық оқуға арналған мәтін жаса; әріп туралы қысқа балалар әнінің сөзін ұсын.»

Іс-әрекет: Дыбысты мұғалім тыңдап тексереді; оқушылар тыңдайды, сөздерді ажыратады, әнмен қайталайды.

Бағаланатын өнім: Аудио, қысқа ән, тыңдалым тапсырмасы.

Тәжірибе 5.

Видеокейіпкер

Құрал: HeyGen / Runway

Промпт: «А әрпі өзін таныстыратын 15 секундтық қысқа сценарий құрастыр, 3 мысал сөз қос.»

Іс-әрекет: Мұғалім сценарийді тексереді, видео дайындайды, балаларға «қандай сөз естідің?» деген сұрақ қояды.

Бағаланатын өнім: Қысқа видео және ауызша жауаптар.

Эксперименттік зерттеу жоспары

1-апта: бастапқы диагностика және бақылау парағын дайындау.

2-апта: сараланған мәтіндік және көрнекі тапсырмалар қолдану.

3-апта: аудио, видео, интерактивті тест және зерттеу тапсырмаларын қолдану.

4-апта: қорытынды диагностика, жұмыстарды салыстыру және рефлексия.

Ұсынылатын дизайн: бір сыныпта бастапқы және қорытынды өлшемді салыстыру. Мүмкіндік болса, параллель сыныппен салыстыру; сыныптар бастапқы деңгейі жағынан ұқсас болуы қажет.

Нәтижені тіркеу кестесі

Өлшеу: бірдей күрделіліктегі тапсырмалар, бірдей бағалау критерийлері; сабақтың тақырыбы, қатысушылар саны және бақылау жағдайлары тіркеледі. Бұл жұмыста нақты эксперимент нәтижелері әлі берілмеген.

Қорытынды

ЖИ — педагогтің кәсіби шешімін алмастырмайтын, сабақ материалын дайындау мен түрлендіруді қолдайтын құрал. Ұсынылған әдістемені тәжірибеде тексеру арқылы оның тиімділігі нақты өлшенеді.

Негізгі қағида: мақсат → құрал → промпт → мұғалім тексеруі → қолдану → өлшеу → жетілдіру.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. UNESCO. AI Competency Framework for Teachers. 2024. https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-framework-teachers

2. UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. 2023.

https://www.unesco.org/en/articles/guidance-generative-ai-education-and-research

Астана қаласы №71 мектеп-лицейі

Бастауыш сынып мұғалімдері: Ниетуллаева Бахытхан Ғабитқызы,

Шулумова Муслима Темербаевна