2026 жылғы 10 қазанда «Ұлы дала ұстазы» халықаралық ғылыми-педагогикалық журналы мен «Педагогикалық даму» республикалық ғылыми-әдістемелік орталығының ұйымдастыруымен өткен «Білім берудегі жаңа трендтер: педагогикалық идеялар мен дағдылар, үздік тәжірибелер» атты республикалық тәжірибе алмасу онлайн-конференциясында баяндама жасап, өзінің педагогикалық тәжірибесімен бөлісті.

Сейтмұрат Құндыз

Алматы қаласы, Жетісу ауданы

Сүйінбай атындағы мектеп-лицей, ағылшын тілі пәнінің мұғалімі

педагог-сарапшы

Аңдатпа (қазақша)

Бұл мақалада ағылшын тілін оқыту барысында жасанды интеллектіні тиімді пайдалану тәсілдері қарастырылады. Жасанды интеллект құралдары мұғалімдерге оқыту үдерісін жеңілдетіп, оқушылардың білім деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.

Аннотация (орысша)

В данной статье рассматриваются методы эффективного использования искусственного интеллекта в обучении английскому языку. Инструменты искусственного интеллекта помогают учителям облегчить процесс обучения и повысить уровень знаний учащихся.

Annotation (ағылшынша)

This article discusses methods of effectively using artificial intelligence in teaching English. AI tools assist teachers in facilitating the learning process and enhancing students' knowledge levels.

Кіріспе

Қазіргі заманғы білім беру жүйесінде ағылшын тілін оқыту маңызды орын алады. Жаңа технологиялардың дамуы білім беру үдерісіне жаңа мүмкіндіктер әкелді. Соның ішінде жасанды интеллект (ЖИ) құралдары мұғалімдерге оқыту үдерісін жақсартуға және оқушылардың қызығушылығын арттыруға көмектеседі.

Негізгі бөлім

Жасанды интеллектіні ағылшын тілін оқытуда қолданудың бірнеше артықшылықтары бар. Біріншіден, ЖИ құралдары арқылы оқушылардың жеке қажеттіліктеріне сәйкес бейімделген оқу бағдарламаларын құруға болады. Бұл тәсіл оқушылардың білім деңгейіне сәйкес тапсырмаларды ұсынуға мүмкіндік береді. Екіншіден, ЖИ технологиялары арқылы оқушылардың тілдік дағдыларын автоматты түрде бағалау мүмкіндігі бар. Мысалы, сөйлеу тану жүйелері оқушылардың айтылуын және грамматикалық қателерін анықтап, оларға кері байланыс береді. Үшіншіден, статистикалық деректер

көрсеткендей, ЖИ қолдану арқылы оқушылардың оқу мотивациясы артады. Мысалы, EdTech Magazine зерттеуі бойынша, ЖИ қолданған мектептерде оқушылардың үлгерімі 20%-ға артқан.

1. Жеке оқу траекториясы

ЖИ әр оқушының деңгейін анықтап, сол оқушыға жеке тапсырмалар мен материалдар ұсына алады. Бұл оқыту тиімділігін арттырады.

2. Тыңдалым және сөйлеу машықтарын дамыту

- ChatGPT, Google Assistant, Elsa Speak секілді құралдар арқылы оқушылар ағылшын тілінде сөйлесіп, өз дауыстарын жетілдіре алады.

- Дыбыстау, екпін, интонацияны автоматты түрде тексеруге болады.

3. Грамматикалық және лексикалық дағдыларды бекіту

ЖИ:

- грамматикалық қателерді түзетіп,

- жаңа сөздерді меңгеруге арналған жаттығулар құрастырып бере алады.

4. Жазылымды тексеру

Оқушылар эссе немесе хат жазған кезде ЖИ мәтінді тексеріп, нақты ұсыныстар береді (қателерді түсіндіріп, жетілдіру жолдарын ұсынады).

5. Ойындар мен квиздер

ЖИ көмегімен интерактивті ойындар, викториналар жасап, оқытуды қызықты етіп өткізуге болады.

Артықшылықтары:

- Уақыт үнемделеді.

- Оқушылардың қызығушылығы артады.

- Жеке және деңгейлік оқытуға жол ашады.

- Қателер тез түзетіледі.

Қазіргі білім беру жүйесінде технологияның қарқынды дамуы мұғалімдер мен оқушылар үшін жаңа мүмкіндіктер ашуда. Әсіресе, шет тілдерін оқытуда жасанды интеллект (ЖИ) құралдарының енгізілуі оқыту процесін тиімді, жекелендірілген және интерактивті етуге жол ашты. Ағылшын тілін үйретуде ЖИ-ді дұрыс пайдалану – оқушының тілді меңгеру сапасын арттырудың заманауи тәсілі.

ЖИ құралдарын қолданудың тиімділігі

Бірінші артықшылығы – жекелендірілген оқыту. ЖИ әр оқушының білім деңгейін, қателерін және оқу қарқынын автоматты түрде талдап, соған сәйкес материалдар мен тапсырмалар ұсына алады. Бұл баяу немесе жылдам меңгеретін оқушылар үшін өте қолайлы.

Екінші – сөйлеу және тыңдау машықтарын жетілдіру. Мысалы, ChatGPT немесе тіл үйретуге арналған арнайы қосымшалар (мысалы, Elsa Speak, Duolingo) арқылы оқушылар ағылшын тілінде сөйлеп, дыбыстау мен интонацияны жетілдіре алады. ЖИ олардың айтқанын тыңдап, қателерін нақты көрсетіп, дұрыс айтуын үйретеді.

Үшінші – жазылым мен грамматиканы дамыту. ЖИ эссе, хат секілді жазбаша жұмыстарды тексеріп, грамматикалық және стилистикалық қателерді түзетіп, нақты ұсыныстар береді. Grammarly, Quillbot сынды платформалар осы бағытта кеңінен қолданылады.

Төртінші – ынталандыру мен қызығушылықты арттыру. ЖИ негізіндегі викториналар, ойындар, квиздер оқушылардың белсенділігін арттырып, тілді үйренуді көңілді процеске айналдырады.

Мүмкін болатын шектеулер

ЖИ-ді қолданудың белгілі бір шектеулері де бар. Барлық оқушыларда бірдей деңгейде интернет пен құрылғылар болмауы мүмкін. Сонымен қатар, ЖИ кейде дұрыс емес ақпарат беруі мүмкін. Ең маңыздысы – мұғалім рөлінің төмендеп кету қаупі. Мұғалім – бағыттаушы, ЖИ – тек көмекші құрал екенін естен шығармау керек

Қорытынды

Ағылшын тілін оқытуда ЖИ-ді тиімді пайдалану – заман талабы. Ол оқытуды жекелендіріп, жылдам әрі сапалы етеді. Алайда, бұл құралды мұғалімнің кәсіби шеберлігімен ұштастыра отырып қолданған жөн. Сонда ғана жасанды интеллект шынайы білім берудің сенімді серігіне айналады.

Жасанды интеллект құралдарын ағылшын тілін оқытуда тиімді пайдалану мұғалімдерге көптеген артықшылықтар әкеледі. ЖИ технологиялары оқушылардың жеке қажеттіліктеріне бейімделген оқыту мүмкіндіктерін ұсынып, оқыту үдерісін жеңілдетеді. Болашақта осы технологияларды кеңінен қолдану арқылы білім беру сапасын арттыруға болады. ЖИ — ағылшын тілін тиімді әрі қызықты оқытудың заманауи құралы. Бірақ оны мұғалімнің кәсіби тәжірибесімен ұштастыра қолдану қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. EdTech Magazine. (2022). How AI is Transforming Education.

2. Smith, J. (2021). The Role of AI in Modern Education. Educational Technology Journal.

3. Johnson, L. (2020). Artificial Intelligence in Language Learning. Language Learning Today.